Emma Voerman: ‘Als ik door het bos loop en om me heen kijk, denk ik: God, wat ben je mooi.’ (foto Evelyn Prins-Koelewijn)
Auteur Emma Voerman (1962) groeit op in een vrijgevochten milieu. Religie speelt geen rol in de opvoeding. Toch wordt ze als puber getroffen door de film Jesus Christ Superstar. Als student raakt ze gefascineerd door de Bhagwan-filosofie. Pas in 2024 vindt Emma haar plek binnen een vrijzinnige PKN-gemeente.
‘In mijn boek Onder de radar beschreef ik hoe ik God heb gevonden, en hoe ik met God omga. Maar toen wilde ik God nog niet met een hoofdletter schrijven; daarvoor had ik te lang in anti-gelovige kringen rondgewandeld. Nu gebruik ik een hoofdletter.’
Emma Voerman (1962) komt uit wat ze typeert als ‘een VPRO-gezin’. Haar ouders besteedden geen aandacht aan religie. ‘Er kwamen hippieachtige types over de vloer die niks met de kerk hadden. Bij ons lag ook de Sextant op de ontbijttafel. In die cultuur zaten we toen.’
Ze herinnert zich ‘De Positivoos’ van Koot & Bie: ‘Van die popie-jopiechristenen, typetjes die een beetje de draak met evangelisten staken. Achteraf denk ik dat mijn ouders in wezen wel gelovig waren, maar niet goed wisten wat ze ons daarvan wilden meegeven.’
Bhagwan
Emma zelf voelt zich als kind onweerstaanbaar aangetrokken tot ‘het hogere’, zonder dat te kunnen benoemen. Als student in Wageningen bezoekt ze een lezing over de Indiase goeroe Bhagwan Sri Rajneesh, die zich later Osho noemde.
‘Toen hoorde ik voor het eerst woorden die raakten aan wat ik voelde. Even overwoog ik zelfs om me aan te sluiten. Mijn familie schrok zich rot, ze dachten natuurlijk: help, die komt straks in zo’n oranje jurk thuis!’ En ja, eerst leek me dat wel een mooie manier om los te komen van mijn afhankelijkheid van de mening van anderen. Maar toen bedacht ik: door zo’n oranje gewaad aan te trekken loop ik wéér achter iemand aan; dan ben ik nog steeds niet bij mezelf.’
Remonstrantse cultuur
In plaats daarvan trouwt Emma en krijgt kinderen. Maar haar partner is antireligieus opgevoed. Bovendien wonen ze nu in Wijchen, niet meer in een studentenstad. ‘En er was nog geen internet. Dus ik kon met niemand over geloof praten.’
Wel las ze veel over spirituele stromingen en zocht een kerk, een geloofsgemeenschap. ‘Ik ontdekte dat mijn ouders van oorsprong remonstrants waren. Dat bracht me in 2005 naar de doopsgezinde remonstrantse kerk, de ‘DoRe-kerk’, in Nijmegen. Daar deed ik op 4 juni 2006 belijdenis.’ Lachend: ‘Bij huiskamerbijeenkomsten van de bijbelgroep viel me op dat er een remonstrantse cultuur bestaat. Overal zag ik dezelfde meubels als mijn ouders hadden. De mensen leken ook op mijn ooms en tantes: ze praatten nogal verstandelijk over het geloof en hielden van een diepzinnige, filosofische preek.’
De kerkgang komt echter te vervallen: door een burn-out in combinatie met een fulltimebaan heeft Emma de weekenden nodig om uit te rusten en aandacht aan haar kinderen te geven. ‘Gelukkig was er intussen internet en daar trof ik mensen met wie ik over spiritualiteit kon praten. Wat ik in die DoRe-kerk vond, heb ik lange tijd online gevonden.’
Kerk in Doorwerth
Maar zo’n vijftien jaar later − Emma is dan gescheiden en naar Doorwerth verhuisd – komt ze pal tegenover een kerk te wonen. ‘Steeds dacht ik: daar moet ik toch eens gaan kijken. En op 3 mei 2024, de dag voor dodenherdenking, zag ik bij de ingang een bord: OPEN KERK. Eenmaal binnen raakte ik in meteen in een mooi, diepgaand gesprek.’
Die dag erna bezoekt ze de dienst rond Dodenherdenking en die spreekt haar aan. Ze besluit om die zondag weer te gaan, en de daaropvolgende zondag ook. ‘Mensen zeiden: “Hé Emma, leuk dat je er weer bent!” Ik voelde me welkom.’
Al gauw laat ze zich inschrijven in deze PKN-gemeente. Belijdenis had ze al gedaan in de DoRe-kerk: ‘Daar mag je je eigen belijdenis schrijven, en die werd hier gewoon geaccepteerd. Inmiddels ben ik zelfs diaken en lid van de classis.’
Emma is dankbaar voor de ruimdenkendheid in deze kerk. ‘Wat me erg opluchtte, is dat predikanten de Bijbel niet letterlijk nemen, zo van: “Dit of dat staat in de Bijbel en dus moet jij het exact zo doen.” Nee, ze zoeken de diepere laag onder de verhalen. Over liefde, pijn en rouw − alles wat menselijk is. Geloof gaat erom dat God liefde is en dat je anderen liefhebt zoals jezelf. Dat is de essentie.’
Buitenbeentjes
Wat Jezus voor haar betekent vindt ze moeilijk te omschrijven. ‘Zodra ik dat probeer voel ik gelijk weer: nee, dit doet Hem geen recht. Maar ik heb niet zoveel met: “Hij is voor onze zonden gestorven”. Wat mij raakt, is dat Hij consequent handelt vanuit liefde en telkens de buitenbeentjes erbij betrekt. Neem de gelijkenis van de barmhartige Samaritaan: niet de Joodse priester, maar een buitenstaander toont wat naastenliefde is. Die keuzes maakt Jezus telkens: niet ‘zoals het hoort’, maar zoals je hart het je ingeeft: “Ga in je binnenkamer, daar vind je het antwoord.” Zoals Hij ook blijft zeggen: “Nee lieverds, Ik kom niet om tegen de Romeinen te vechten. Ik kom om liefde te geven. Ook als dat politiek onhandig is. Ook als priesters heulen met de Romeinen om hun macht te behouden. Je kiest niet voor de macht, je kiest voor het goede − zelfs als dat je dood betekent.” Dat zag ik als puber al in Jesus Christ Superstar: daar was ik helemaal van ondersteboven! Zo mooi dat Judas daar niet de slechterik is, maar degene die Jezus misschien wel het beste begrijpt. Je ziet in dit paasverhaal duidelijk de liefde tussen die twee.’
Abel Herzberg
Hoewel Pinksteren vaak minder tot de verbeelding spreekt, is Emma ook van dit feest gaan houden. ‘Tijdens de pinksterdienst in 2024 dacht ik opeens: ja, dít is Pinksteren! De discipelen vragen alsmaar: hoe hoort het? Doen we het wel goed? En Jezus antwoordt dan: “Lieverds, ga naar binnen en kijk in je hart.” Maar bij de hemelvaart laat Hij ze los – en even later komt uitstorting van de heilige Geest. Dat is het vertrouwen dat ze het aankunnen; dat ze diep vanbinnen wéten wat het goede is. Ze moeten dat goede alleen nog durven doen. Ik heb geleerd dat God gehoorzamen iets anders is dan dat je een baas gehoorzaamt. Het is gehoorzamen aan de heilige Geest, aan de liefde in jezelf.’
Al kan die Geest soms ontregelend werken, voegt ze eraan toe: ‘Zodra jij vastgeroest zit in je routine, kan de heilige Geest jou flink door elkaar schudden om weer tot de essentie te komen.’ Ze citeert schrijver Abel Herzberg toen die sprak voor een Joods publiek. ‘Een vrouw vroeg hem: “Hoe voorkomen we dat onze kinderen weer slachtoffers worden?” Herzberg antwoordde: “Dat is niet het probleem, mevrouw. Het probleem is: hoe voorkomen wij dat onze kinderen daders worden?” Een heel pijnlijke boodschap…! De man heeft de heilige Geest in zich gehad toen hij dát durfde te zeggen.’
Openbaring
Kerkelijke betrokkenheid betekende voor Emma ook: een taal leren. ‘Dat was een openbaring! Uitdrukkingen die me vroeger irriteerden, lees ik nu anders. Een kreet als “Prijs God” vond ik bijna afgoderij. Maar zodra je beseft dat God liefde is, dan is “Prijs God” eigenlijk niks anders dan wat ik doe als ik door het bos loop, om me heen kijk en denk: God, wat ben je mooi. Tegenwoordig zeg ik dat hardop tijdens mijn boswandelingen. Twee keer. Als ik de bomen zie, zeg ik: o God, wat mooi! Daarna spreek ik God rechtstreeks aan: o God, wat ben Je mooi. En waar ik vroeger gezegd zou hebben: ik ben in stilte met de natuur, zeg ik nu: ik ben in stilte met God.’
Zo verdween ook haar ongemak bij de term ‘koninkrijk Gods’. Emma: “Ik dacht altijd dat die naar de hemel verwees, zo van: als jij je best niet doet, kom je niet in de hemel! Maar Jezus zegt: “Het koninkrijk van God is niet iets waarvan je zegt: kijk daar eens! Nee, dat koninkrijk zit binnen in jullie.” Nu weet ik: we moeten het hier op aarde zien te bereiken. Samenleven zoals het bedoeld is, met zorgzaamheid en liefde voor elkaar − dát is het koninkrijk Gods.’
Wie is Emma Voerman?
Emma J.J. Voerman (1962) groeide op in een Fries dorpje. Ze begon haar loopbaan in het basisonderwijs. In 2021 debuteerde ze als auteur met haar autobiografie Onder de Radar. Naast boeken schrijft ze gedichten en maakt tekeningen. Op 4 februari 2026 verscheen haar kinderboek Liedewij, dat ze zelf illustreerde. Emma Voerman is een achterkleindochter van IJsselschilder Jan Voerman sr.
(Dit interview verscheen eerder in verkorte vorm in het ND)
Waardeer je dit artikel?
Dan kun je dat laten blijken met een financiële bijdrage. Zo help je mij om als freelancer te blijven werken!