Beeld: Pixabay
Na deze jaarwisseling volgt dan eindelijk het vuurwerkverbod. Nog éven houden veel dierenvrienden hun hart vast. Want misschien gaan vuurwerkliefhebbers er straks nog één keer extra hard op los knallen? En hoe kunnen we onze dieren dan ondersteunen? Twee experts van de Utrechtse faculteit Diergeneeskunde geven tips.
Dieren en vuurwerk, het blijft een dramatische combi. Aan de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht kunnen ze erover meepraten. Gedragsbioloog Claudia Vinke: ‘We krijgen hier soms dieren met zwaar gegeneraliseerde, dus steeds verder uitgebreide vuurwerkangsten. Ze durven niet meer naar buiten zodra het wat donkerder begint te worden. Dat begint soms al in augustus en duurt tot juni − bijna het hele jaar! Dan heb je bijna geen leven meer; als hond niet, en evenmin als kat die gewend is om naar buiten te gaan. Een binnenkat kan zich meestal nog wel handhaven, maar ook die vindt het geen pretje.’
Trauma
Sommige huisdieren zijn extra kwetsbaar. Net als bij mensen hangt dit vaak samen met hun vroege jeugd: de eerste levensfase is cruciaal. ‘Honden en katten die als jong dier slecht gesocialiseerd zijn, lopen meer risico op een mentaal trauma,’ zegt Vinke. ‘Voeg daarbij dat wij hier in Nederland gigantisch veel en vaak vuurwerk afsteken, inclusief high impact-vuurwerk. Sommige knallen zijn vergelijkbaar die van een militaire bom! Daar kunnen sowieso weinig dieren tegen. Dus het gaat ook om de kracht van de prikkel. Zelfs prima gesocialiseerde honden en katten kunnen dan een trauma oplopen.’
Wat kun je daartegen doen? Niet zo veel, verzucht Vinke. ‘Rondom oud en nieuw kun je je hond wat langer uitlaten, liefst op een vuurwerkloze plek. Daarna is hij dan lekker moe, zal gretiger eten en gaan slapen. Doe ook de gordijnen tijdig dicht.’
Routine
Mijn eigen katten, Mauro en Nassim, zijn als kitten goed gesocialiseerd. De laconieke Mauro schenkt amper aandacht aan het lawaai, maar Nassim is een schrikachtig ventje. Tijdens jaarwisselingen is hij spoorloos; de laatste keer had hij zich achter de wasmachine verschanst.
‘Laat katten maar gewoon zelf kiezen,’ adviseert Vinke. ‘Als ze zich willen verstoppen, kun je ze daar wat eten en drinken brengen. Pak ze vooral niet op om ze te troosten, want katten vinden het vreselijk om tegen hun zin te worden geknuffeld. Verder zijn ze dol op lege dozen! Als je her en der wat dozen neerzet, kan je kat een plek kan uitzoeken die vanuit zijn perspectief het veiligst is.’
Nog een tip: doe als mens intussen gewoon je ding, in plaats van je uitdrukkelijk met je dieren te bemoeien. ‘Zeker als je een hechte band met ze hebt, nemen ze gauw je stemming over,’ weet Vinke. ‘Praat dus niet medelijdend, zo van “Och, ben je zo bang?”, want dan gaan ze daarin mee. Hou je aan je routine. Zodra jij uitstraalt dat het een big deal is, raken je dieren ook alert.’
Prooidieren
In mijn woonplaats gaat men traditiegetrouw uitbundig los met sier- en knalvuurwerk, inclusief carbidschieten. Dit jaar las ik over een cavia die zich op nieuwjaarsdag letterlijk doodschrok van de explosies. Ook konijnen zijn stressgevoelige wezens. En wat te denken van de gekooide vogels, die wel bang zijn maar niet kunnen wegvliegen?
Deze diersoorten zijn het specialisme van dierenarts Yvonne van Zeeland, die benadrukt dat knaagdieren en vogels prooidieren zijn. ‘Daarom is een veilig onderkomen voor hen nog extra van belang! Zet ze ergens neer waar de knallen het minst hoorbaar zijn. En doe dat ruim voordat het geknal begint, zodat ze aan die omgeving wennen. Zorg vooral dat ze ergens kunnen wegkruipen! Dek bijvoorbeeld hun verblijf gedeeltelijk af met een kleed.’
Wegwezen!
Claudia Vinke en Yvonne van Zeeland noemen allebei het kalmerende effect van neutrale achtergrondgeluiden. ‘Zoals de tv, of een rustig kabbelend muziekje,’ zegt Vinke. ‘Dat overschaduwt die harde knallen al een beetje.’
Bij overmatige stress kunnen dieren baat hebben bij kalmeringsmiddelen, die zonder recept verkrijgbaar zijn. Van Zeeland: ‘Vogels en kleine zoogdieren kun je zelfs trainen om harde geluiden te verdragen. Dat moet je dan wel maanden van tevoren doen, het werkt niet als je daar in december nog mee begint.’
Vinke: ‘En bij extreme angst zou ik zeggen: wegwezen! Ik ken mensen die de camper pakken en Nederland verlaten, om hun huisdier al die herrie niet mee te laten maken. Anderen vluchten met hun huisdier naar vuurwerkvrije vakantieparken. Al is het eigenlijk te sneu voor woorden dat je je eigen huis moet ontvluchten, enkel omdat een kleine minderheid onbeheerst bezig is met vuurwerk.’
Waardeer je dit artikel?
Dan kun je dat laten blijken met een financiële bijdrage. Zo help je mij om als freelancer te blijven werken!